လွင်ႈလဝ်

မီးဝၼ်းၼိုင်ႈ လုင်းဢူႁိူင်း ဢွၼ်လၢၼ်မၼ်း ၸၢႆးၶမ်းပၢင်ႇ ၵႂႃႇတူၺ်းပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁိူၼ်းမႂ်ႇတီႈၼိုင်ႈ၊ သမ်ႉမႅၼ်ႈမိူဝ်ႈမေႃႁိူၼ်းၶဝ် တိုၵ်ႉပူၵ်းသဝ်ႁိူၼ်း။ ၸၢႆးၶမ်းပၢင်ႇလႆႈႁၼ် မေႃႁိူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ယေႃးသဝ်၊ ဢဝ်လဝ်ၵုၺ်ႉ၊ ၵုၺ်ႉၶိုၼ်ႈတိၵ်းတိၵ်း၊ ၸၢႆးၶမ်းပၢင်ႇဝႃႈ-

“လုင်းဢိူၺ်လုင်း တူၺ်းလူၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပေႉႁႅင်းလူင်ႁႅင်းလၢင်၊ မၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ၵွႆး ယင်းၵုၺ်ႉပေႉသဝ်လူင် ယႂ်ႇပေႃးတၢၼ်ႇၼၼ်ႉၶႃႈၼေႃ။”

လုင်း           “ဢၢႆႈလၢၼ်ဢူၺ်ႉ ၵွပ်ႈမၼ်းႁႅင်းၼႃႇလႄႈ ၸင်ႇၵုၺ်ႉပေႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းယိပ်းလဝ်ၵုၺ်ႉ ၵုၺ်ႉဢဝ်လႄႈ ၸင်ႉပေႉဢိူဝ်ႈ၊ တူၺ်းလူ ၽၢႆႇတႂ်ႈမႆႉလဝ်မၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးတုမ်မွၼ်ဢၼ်ၼိုင်ႈၼေႈ။”

လၢၼ်          “ၵွပ်ႈသင်လႄႈ သမ်ႉလႆႈသႂ်ႇပႃးတုမ်မွၼ်ၶႃႈ လုင်းဢိူၺ်။”

လုင်း           “ပေႃးဢမ်ႇသႂ်ႇတုမ်မွၼ် ႁိုဝ်တေမီးႁႅင်း၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဢဝ်တုမ်မွၼ်ၼၼ်ႉ မွၼ်ၸမ်သဝ်သေယဝ်ႉ ဝႆႉၵၼ်းလဝ်မၼ်းယၢဝ်းယၢဝ်းလႄႈ ၸင်ႇမီးႁႅင်းဢိူဝ်ႈ၊ ဢၢႆႈလၢၼ်ဢမ်ႇဝူၼ်ႉတူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇၸွႆႉယူင်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵုၼ်ႇၸဝ်ႈသိၼ်ၶဝ် ႁိဝ်ႈတၢင်းၶၢႆ တီႈၼႂ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉၼေႈ၊ မၢၵ်ႇၸွႆႉယူင်ႉၶဝ်သႂ်ႇတၢၼ်ႇၶႆႇၵႆႇ ၶႆႇပဵတ်းၵွႆး၊ ပေႃးဢဝ်ႁွႆႈၸပ်းပၢႆၵၼ်းၸွႆႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းႁိဝ်ႈပေႉလႆႈၼမ်ႉၼၵ်း ၵုၼ်ႇသိၼ်ၶူဝ်းၶၢႆ ယေႈၸွႆႈဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်?။”

လၢၼ်          “ဢေႃႈ ၶႃႈလၢၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈယဝ်ႉ၊ မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ပီႈၼၢင်းပွႆး ႁၢပ်ႇၼမ်ႉမႃး ပုင်းမၼ်းၾၢႆႇၼိုင်ႈလဵၵ်ႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈယႂ်ႇဝႆႉလႄႈ၊ မၼ်းသမ်ႉပေႃးလႆႈဢဝ်တူဝ်မၼ်း ၸပ်းၵႂႃႇၽၢႆႇပုင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉသေ ၵွၼ်းမႃး၊ ႁၢပ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၸင်ႇတေၶိုင်ႈၵၼ်ၶႃႈၼေႈ။”

လုင်း           “ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ ဢၼ်မႂ်းလၢတ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လၢႆးလဝ်ပိူင်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သမ်ႉဝူၼ်ႉတူၺ်းလူ၊ ၵၼ်းမဵတ်းၼမ်ႉတီႈၼႂ်းၼမ်ႉမေႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်လဝ်ပိူင်ၼိုင်ႈဢိူဝ်ႈ။ သဝ်မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇတုမ်မွၼ်၊ ၵၢၼ်းမၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇၵၼ်းလဝ်ဝႆႉၼေႈ။ လိူဝ်သေၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၶူၵ်ႉယဵပ်ႇလႂ်၊ ၶူၵ်ႉၼမ်ႉလႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းလဝ်သဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ။” လုင်းဢူႁိူင်း လၢတ်ႈၼႄလၢၼ်မၼ်းၼင်ႇၼႆလႄႈ လၢၼ်မၼ်းၵေႃႈပွင်ႇၸႂ်မႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ။

          ထိုင်မႃးဝၼ်းၼိုင်ႈ ၸၢႆးၶမ်းပၢင်ႇ လႆႈငိၼ်းသဵင်မွင်း မေႃးတွင်းတွင်း တၢင်းတၢင်း ၼွၵ်ႈဝၢၼ်ႈၼၼ်ႉ၊ ယေႈထွမ်ႇယေႈငိၼ်းၸမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မၼ်းၸင်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇတူၺ်း လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၵၼ်တိုတ်ႉမႆႉသဝ်လူင်မႃးလႅမ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ သွင်ၾၢႆႇၶၢင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉလႆႈႁၼ်ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ယိပ်းမႆႉလဝ်ၶတ်းႁူဝ်သဝ် ၸွမ်းတၢင်းမႃး။ ၸၢႆးၶမ်းပၢင်ႇ ၸင်ႇထၢမ်လုင်းၶဝ်ဝႃႈ-

“လုင်းဢိူၺ် ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပေႉႁႅင်းယႂ်ႇ၊ မႆႉလဝ်ၶဝ်ယင်းဢမ်ႇသႂ်ႇ တုမ်မွၼ်သင် သမ်ႉၵုၺ်ႉပေႉသဝ်လူင်ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၸွမ်းတၢင်းၶႃႈၼေႃ။”

လုင်း           “ဢၢႆႈလၢၼ်ဢူၺ်ႉ သုတ်းတီႈၶဝ် ပေႃးဢဝ်ပၢႆမႆႉလဝ် မွၼ်ဝႆႉၼိူဝ်လိၼ်ယဝ်ႉၸိုင်၊ တင်းပိူၼ်ႈသႂ်ႇတုမ်မွၼ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ်ဢိူဝ်ႈ။ ၼေႈ ၼေႈ ၵူၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉ ဢဝ်တုမ်ၵိင်ႈ ၸွမ်းမွၼ်ပၼ်၊ ႁႂ်ႈသဝ်လိူၼ်ႈၵႂႃႇ ၼိူဝ်တုမ်ၵိင်ႈၼၼ်ႉၼေႈ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသႂ်ႇတုမ်ၵိင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းတိုတ်ႉမၼ်းၸင်ႇတိုတ်ႉမဝ်၊ ၵူၼ်းၶတ်းႁူဝ်သဝ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸင်ႇၵုၺ်ႉငၢႆႈၶတ်းငၢႆႈဢိူဝ်ႈ။”

လၢၼ်          “ဢေႃႈ လဝ်ၼႆႉ သႅၼ်းမၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇၶႃႈၼေႃ လုင်း။”

လုင်း           “မီးၼမ်ဢိူဝ်ႈ ဢၢႆႈလၢၼ်ဢိူၺ်ႉ ပေႃးတေလၢတ်ႈလွင်ႈလဝ်ၼႆႉၸိုင် လၢတ်ႈပေႃးဢမ်ႇလႆႈ ၶႆႈပေႃးဢမ်ႇၸၢင်ႈလူၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ႁူႉလွင်ႈႁႅင်းလဝ်ၼႆႉလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းၽဵၼ်ႇ၊ ႁဵတ်းၵၢဝ်ႉ ဢၼ်ဢိတ်ႇဢွႆႈလႂ် ဢိတ်ႇၼမ်ႉမၼ်းလႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇၸၢၵ်ႈယဵပ်ႉၶူဝ်း၊ ၸၢၵ်ႈလိူဝ်ႈမႆႉ၊ ၸၢၵ်ႈတမ်ၶဝ်ႈ၊ ၸၢၵ်ႈထႆသူၼ်ထႆၼႃး၊ ၸၢၵ်ႈထုၺ်တၢင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယုမ်းၵူင်းၶဝ် ဢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်သေ ၸၼ်ထူင်ႇၼူင်ႇႁၢဝ်ႉ ၵၢဝ်ႉၶိုတ်ႈၸွမ်းႁႅင်းၽႂ်ႁႅင်းမၼ်း၊ မိူၼ်ၼင်ႇႁႅင်းလဝ်ၵုၺ်ႉ၊ လဝ်ယဵပ်ႇၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးလၢၼ်ၵဝ် ပႆႇပွင်ႇၸႂ်လီလီၵေႃႈ လုင်းတေလၢတ်ႈၼႄထႅင်ႈ ဝူၼ်ႉၸွမ်းလီလီၼႃႈ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ တႂ်ႈမၼ်းမီးၵၼ်းလဝ်လူင်ဝႆႉ လႅမ်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်?။”

လၢၼ်          “ဢေႃႈ မီးယူႇတႄႉၶႃႈဢိူဝ်ႈလုင်း။”

လုင်း           “ၵၼ်းလဝ်ၼၼ်ႉ ၾၢႆႇႁူဝ်မၼ်းသိုပ်ႇၸပ်းၸၢၵ်ႈလူတ်ႉၵႃးသေ ၾၢႆႇၵူၼ်ႈမၼ်းသမ်ႉ သိုပ်ႇၸပ်းၵၢၼ်းမၢၵ်ႇလေႃႉလူတ်ႉၵႃးဝႆႉ။ ၸၢၵ်ႈလူတ်ႉၵႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၼ်းလဝ်မၼ်းပၼ်ႇသေ ၵၼ်းလဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၢၵ်ႇလေႃႉမၼ်းပၼ်ႇလႄႈ ၵႃးၸင်ႇၵိင်ႈၵႂႃႇလႆႈဢိူဝ်ႈ။”

လၢၼ်          “ဢေႃႈ ၸႂ်ႈတႄႉၶႃႈဢိူဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ၶႃႈလၢၼ်ၵႂႃႇတူၺ်းပီႈသၢင်ႇၵေႃး မႄးၵႃး၊ ၼႂ်းႁူဝ်ၸၢၵ်ႈၵႃးမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈယင်းမီးၵၼ်းလဝ်ဢွၼ်ႇ ယၢဝ်းယေႈသွၵ်ႇယွမ်းယွမ်းၼႆႉ ႁႃႈႁူၵ်းလႅမ်ႈၶႃႈၼေႈ၊ ၵႂၢမ်းဢၼ်လုင်းႁဝ်းလၢတ်ႈၼႆႉ ၶႃႈလၢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ယဝ်ႉ။ ၶႃႈသမ်ႉဝူၼ်ႉလႆႈထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ၊ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ႁၢင်ႈၶႂ်ႈမိူၼ်လဝ်ၵေႃႈမီးမီးဝႆႉၶႃႈၼေႃ။”

လုင်း           “ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မိူၼ်လဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇယဝ်ႉ။ တိၼ်လႄႈမိုဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၵၼ်းလဝ်၊ တူဝ်ႁဝ်းသမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈဢိူဝ်ႈ ဢၢႆႈလၢၼ်။ မိူဝ်ႈႁဝ်းယုၵ်ႉဢၼ်ၼၵ်း သေသမ်ႇသေပိူင်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢမ်ႇလႆႈၶွၼ်ႈဢဵၼ်ၶွၼ်ႈႁႅင်းသေ ယုၵ်ႉႁိုဝ်?။ ပေႃးသမ်ႉၺႃးမိူဝ်ႈ မိုဝ်းၸဵပ်းဝႆႉဢိတ်းဢီႈလႂ်၊ တိၼ်ၶတ်းဝႆႉ သေတီႈလႂ်ၼၼ်ႉၸိုင်၊ ယၵ်ႉၼၵ်းယုၵ်ႉၼႃၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ၊ ပႆတၢင်းၵေႃႈဢမ်ႇပေႃးမီးႁႅင်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိုဝ်?။”

          လုင်းဢူႁိူင်း လၢတ်ႈလွင်ႈလဝ်ၼႄလၢၼ်မၼ်းၼင်ႇၼႆလႄႈ လၢၼ်မၼ်းၵေႃႈ ဝူၼ်ႉၸွမ်းၵႂၢမ်းလုင်းသေ ပွင်ႇၸႂ်မႃးတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လၢတ်ႈဝႃႈ –

“ဢေႃႈ ၸႂ်ႈတႄႉၶႃႈဢိူဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈၶႃႈပဵၼ်တိၼ်ၸဵပ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ပႆယၢပ်ႇၼႃႇတႄႉဢိူဝ်ႈလုင်း။”

တွၼ်ႈသပ်းလႅင်း

  1.   ယေႃးသဝ်            = ယွင်ႈလၵ်းသဝ် လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈသုင်ထႅင်ႈ
  2.   ၵုၺ်ႉ                    = ငၢင်ႉယုၵ်ႉငၢင်ႉၶိုၼ်ႈ
  3.   လဝ်ၵုၺ်ႉ             = ၶိူင်ႈၵၼ်းလႅမ်ႈယုၵ်ႉငၢၵ်ႈဢီးၶိုၼ်ႈ
  4.   မႆႉလဝ်                 = ၵၼ်းၵုၺ်ႉယုၵ်ႉ
  5.   ၵၼ်းလဝ်             = လႅမ်ႈႁၢဝ်းၶိူင်ႈၵုၺ်ႉယုၵ်ႉ
  6.   ၸွႆႉယူင်ႉ               = ၵၼ်းယွႆႈႁွႆႈႁိဝ်ႈၸင်ႈၼမ်ႉၼၵ်း
  7.   ၵၼ်းမဵတ်း           = မႆႉႁႅဝ်းႁၢဝ်း ပၢႆမၼ်းမတ်ႉသၢႆၸိူၵ်ႈထူင်ႇလၢမ်ႈ မီးႁူၼ်းသွတ်ႇၵၢင်မၼ်းၵိုၵ်းလၵ်း ဢဝ်ငၢဝ်ႉလူင်းယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈလေႃလႆႈ
  8.   ယုမ်းၵူင်း             = ယူင်ႉလေႃႉဝူင်းမူၼ်း ဢၼ်မီးႁူၼ်းသွတ်ႇပၼ်ႇ
  9.   တုမ်မွၼ်              = လႅမ်ႈၵၼ်း ၵွၼ်ႈပွတ်းသင်သိင် ဢၼ်ႁွင်းလွင် ပႃႈတႂ်ႈလဝ်ၵုၺ်ႉ
  10. တုမ်ၵိင်ႈ       = လႅမ်ႈၵၼ်းတုမ်မူၼ်း ဢၼ်ႁွင်းလွင်ပႃႈတႂ်ႈသင်သိင် တၢင်ႇတဵင်သေ ဢဝ်ပၼ်ႇၶၢႆႉတီႈၵႂႃႇလႆႈ

ၽိုၼ်တိုၼ်း – ပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးၸၼ်ႉႁႃႈ (ၶွမ်ႇမတီႇၶိုင်ပွင်ဢွၵ်ႇပပ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆး 1964 ၼီႈ)

www.saisaikehsi.com

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*